VERGI YARGISINDA SÜRE KARMASASI

19.11.2015 Dr. Bumin DOGRUSÖZ - 1538 görüntülenme YAZDIR

VERGI YARGISINDA SÜRE KARMASASI

(19.11.2015 tarihli DÜNYA Gazetesinde yayimlanmistir)

 

 

            Vergi ihtilaflari, idari yargi manzumesi içerisinde vergi mahkemelerinde görülmektedir. Vergi mahkemeleri, idari yarginin özel görevli, idare mahkemeleri ise genel görevli yargi mercileridir.

  Vergi mahkemelerinin görev alani, 2576 sayili Kanunun 6. maddesinde, “Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunlarin zam ve cezalari ile tarifelere iliskin davalar ile bu konularda 6183 sayili Amme Alacaklarinin Tahsil Usulü Hakkinda Kanunun uygulanmasina iliskin davalar ve çesitli kanunlarla özel olarak görev verilen davalar” seklinde belirlenmistir.

Idari Yargilama Usulü Kanununa göre, vergi mahkemelerinde dava açma süresi otuz gün olarak belirlenmistir. Dolayisiyla genel süre, otuz gündür. Ikmalen, re’sen veya idarece yapilacak tarhiyatlarla, idarece düzeltme yoluyla re’sen yapilan tarhiyatlara, ihtirazi kayitla yapilan beyanlara veya tahakkuklara yahut kesilen cezalara karsi açilacak davalarda bu süre uygulanir.

Ancak Kanun, vergi mahkemelerinde açilacak davalarda süreyi belirlerken özel kanunlarda yer alan düzenlemeleri sakli tutmustur. Nitekim pek çok kanunda konumuzu ilgilendiren sürelere rastlamak mümkündür. Iste örnekleri:

6183 sayili Kanunda ödeme emrine karsi açilacak davalar, 7 günlük süreye tabi tutulmustur.

Yine 6183 sayili Kanunda, haklarinda ihtiyati haciz uygulanan kisilerin ihtiyati hacze karsi dava açma süresi 7 gün, haklarinda ihtiyati tahakkuk uygulanan kisilerin ihtiyati tahakkuka karsi dava açma süresi ise 15 gündür.

Aleyhlerine tarhiyat yapilanlarin uzlasma yoluna gitmeleri ve uzlasmanin vaki olmamasi halinde, uzlasmanin vaki olmadigina dair tutanagin kendilerine tebliginden itibaren dava açabilirler. Burada dava açma süresi, uzlasmaya konu olan ihbarnamenin tebliginden itibaren uzlasmaya müracaat için harcanan gün sayisinin düsülmesi suretiyle hesaplanir. Ancak bu sürenin 15 günden az kalmasi halinde, uzlasmanin vaki olmamasi üzerine açilacak davalarda dava açma süresi olarak 15 gün esas alinir (VUK. ek madde 7).

Dava açma süresi içerisinde dava açmak yerine –kosullari varsa- düzeltme talep eden mükelleflerin, düzeltme taleplerinin açikça veya 60 günlük sürede cevap verilmemek suretiyle zimnen reddedilmesi halinde dava açma süresi, 30 günlük dava açma süresinden düzeltme talep etmek için harcanan gün sayisinin düsülmesi suretiyle hesaplanir. Örnegin 1 Mart günü teblig edilen bir vergi-ceza ihbarnamesine karsi 28 Martta düzeltme talep eden mükellefin talebinin reddedilmesi halinde, dava açma süresi sadece 2 gündür.

Dava açma süresi içerisinde dava açmak yerine, dava açma süresi de geçtikten sonra  –kosullari varsa- düzeltme talep eden mükelleflerin, düzeltme taleplerinin açikça veya 60 günlük sürede cevap verilmemek suretiyle zimnen reddedilmesi halinde, red islemine karsi sikayet yolu ile Maliye Bakanligina müracaat etmeleri  ve taleplerinin Maliye Bakanliginca da açikça veya 60 günlük sürede cevap verilmemek suretiyle zimnen reddedilmesi halinde dava hakki dogar. Düzeltme talebinin reddi dolayisiyla açilacak bu gibi davalarda ise dava açma süresi 30 gündür.

Vergi hukuku ile ilgili Bakanlar Kurulu Karari veya Genel Teblig gibi genel düzenleyici islemlere karsi dogrudan açilacak davalarda görevli mahkeme, Danistay’dir. (Danistay Kanunu md. 24) Danistay’da görülecek bu tür soyut veya objektif iptal davalarinda dava açma süresi ise 60 gündür. (IYUK md. 6)

Bu sürelerin son gün, resmi tatil gününe denk gelirse süre, tatili izleyen ilk is gününün mesai saati bitimine kadar uzar.

Bu sürelerin son günün adli tatile rast gelmesi halinde, Idari Yargilama Usulü Kanunda belirlenmis olanlarinda süre, ara vermenin sona erdigi günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamis sayilir (IYUK md.8/3). Diger kanunlarda yazili süreler ise uzamaz. Ancak aksi yönde içtihatlarda vardir.

Adli tatil gibi mali tatil de dava açma sürelerini uzatmaktadir. Teblig tarihi itibariyle mali tatil birlesirse, 30 günlük dava açma süresi 99 güne çikmaktadir. Örnegin 1 Haziran da teblig edilen bir ihbarnameye karsi dava açma süresi 7 Eylül tarihine kadar uzamaktadir. Bu ihbarname bir gün önce teblig edilse idi dava açma süresi 30 gün sonra dolacakti.

Bu sürelerin son günün idari tatil veya idari izin olarak adlandirilan günlere gelmesi halinde ise, sürenin tatili izleyen ilk is günü mesai saati bitimine kadar uzayip uzamayacagi net degildir. Her iki yönde de içtihatlar mevcuttur.

Görüldügü gibi basit bir süre konusunu dahi mevzuatta ne kadar karmasik hale getirmisiz. Bu süreler, hak düsürücü sürelerdir. Kisilerin bu süreleri kaçirmasi halinde hem dava haklari ortadan kalkmakta ve aleyhlerine yapilan islemler kesinlesmekte, hem de idare üzerinde yargi denetimi bu yüzden kurulamamis olmaktadir.

Adalet Bakanligi idari yargida is yükünü hafifletme amaci ile idari yargiyi yeniden düzenleyen bir tasari taslagi hazirlamis ve çesitli kurum ve kuruluslarin görüslerine sunmustur. Ancak bu tasari taslaginda da bu süre karmasasi giderilmemekte, karmasayi giderme adina sadece idare mahkemeleri, vergi mahkemeleri ve Danistay da dava açma süresi yeknesaklastirilmakta ve 30 gün olarak belirlenmekte, ancak diger kanunlardaki süreler sakli tutulmakla yukaridaki karmasa sürdürülmektedir. Bence “diger kanunlarda aksi yazili olsa da” denilmek suretiyle gerçek yeknesaklik saglanmali ve bu konudaki hak kayiplarina yol açan haller ve süre karmasasi tamamen ortadan kaldirilmalidir.

Ancak bu tasari taslaginin konumuzla ilgili tek olumlu tarafi, sürenin sonunun idari tatil gününe gelmesi halinde de dava açma süresinin izleyen ilk is günü mesai saati kadar bitimine kadar uzayacagini açikliga kavusturarak içtihat uyusmazliklarindan kaynaklanan hak kayiplarina son vermesidir.

Bu nedenlerle, Adalet Bakanliginin bu tasari taslaginin sürelere iliskin hükmünü gözden geçirmesinde yarar vardir. Taslagin diger hükümlerini ise gelecek yazilarimiza biraktik.